4. jun, 2020

Vier jaar en 6 dagen zonder Sunshine

Als je als Nederlander in België hebt gewoond, of andersom kan ook natuurlijk, dan ga je langzaam zien hoe dat moet zijn geweest bij die Babylonische toren. Ik vraag me af of dat zo gebeurd is, want de bijbel is nou niet echt het boek der waarheden voor mij. Hoe het dan wel gebeurd is, heeft denk ik veel meer te maken met hoe we als menselijk ras, want er is maar 1 ras, de wereld over gereisd zijn. Dat we eerst met veel op een kluitje zaten en door rampen of pure nieuwsgierigheid of zelfs misschien wel per ongeluk, de zeeën over zijn getrokken, naar andere continenten. Of dat die zeeën pas later zo groot werden, kan ook. Het was toen een ramp, maar voor nu en voor mij was het alleen maar erg amusant. Maar hoe dat nou precies gegaan is ooit?

Moeder aarde is nu nog maar een pubertje, kosmisch gezien. Dus wie weet hoe ze was en zich gedroeg toen ze piepjong was? In elk geval, stel we spraken allemaal één taal, en een groep splitst zich af. Die gaan hun eigen woorden en dergelijke ontwikkelen maar wel op die basis van waar ze begonnen. Net als al die andere groepen. En dat het hierdoor komt dat elke taal iets van elkaar lijkt te bezitten. Zoals je kan zien dat we veel meer woorden hebben van de landen om ons heen, is ook logisch. Want die hoor je vaker. Dat we woorden overnemen die in een vaak gehoorde taal, zoals Engels, veel worden gebruikt is ook niet vreemd.

Zo lijkt Nederlands redelijk veel op Duits, alleen wij hebben toch meer klanken die zij niet gebruiken. En Vlaams is nog meer hetzelfde. Alleen hoeveel dat wel niet scheelt, merk je pas echt als je er woont. Een bezoekje doet het ‘m niet om het echt te merken, hoe grappig het wel niet is allemaal. Dat we dezelfde woorden gebruiken voor totaal verschillende dingen, maakte het leven in het begin er niet duidelijker op. Toch, als je maar lang genoeg blijft, ga je jezelf dan helemaal aanpassen. Alleen bleef ik mijn Nederlandse accent gewoon houden en mijn dochter sprak plat Vlaams met een vleugje Nederlands wat dat heel vreemd deed klinken. Mijn eigen moeder zei dat ze me niet meer kon verstaan en dan moest ik echt even schakelen.

Maar in alle talen vindt je dingen terug, van je eigen taal. Nu ik veel correspondeer in het Engels, leer ik dat veel beter nog, dan ik het al kon. Maar mijn vriend John, uit de States, ziet veel Nederlands voorbij komen. Op mijn pagina maar ook in de Nederlandse Rulof groepen. En hij stelt dan wel eens vragen en dan leer ik ook weer wat bij. Want neem nou het woordje ‘toch’. Hij vroeg me er op een gegeven moment maar naar. Hij zag dat vrij vaak voorbij komen maar elke keer als hij zo’n zin met dat woord erin vertaalde, kwam er weer iets anders uit. Dat vond hij raar, en dat begreep ik natuurlijk ook wel. Ik gebruik het ook te pas en te onpas maar ik heb er nog nooit over nagedacht.

Dus gooide ik er een aantal zinnen uit, en vertaalde die in het Engels en dan valt het woord zelf weg maar de betekenis van die zin, houdt het wel erin, soort van. Hoe leg ik dit nu weer uit? Als ik ‘toch’ door de vertaler gooi, dan krijg je er vele vertalingen uit. Het is een bijwoord en je kan het Engels yet ervoor gebruiken, maar ook, still, however, all the same, so, then, surely, at the same time, sure thing en als voegwoord krijg je ook nog nevertheless, nonetheless, even so en ook all the same weer. Ik maakte er maar een printje van en stuurde hem dat. Hij was helemaal verbaasd! Geen wonder dat hij er niet echt een complete vertaling van kon vinden. Dat wist ik toch! Echt he, zomaar een woord dat bij ons een soort van versterkt wat je wilt zeggen, toch?! Ik had er zo zelf nog nooit over nagedacht, maar eigenlijk wel een bijzonder bijwoord!

Van de week zag ik op tv een filmpje van iemand die het vreselijkste steenkolen Engels sprak, wat je je maar voor kunt stellen. De Engelsman waar hij het tegen had, had geen flauw idee wat er tegen hem gezegd werd. Die man zelf vond echt serieus dat hij vloeiend Engels sprak. Ik kon niet meer bijkomen. Maar als spreek je wel vloeiend Engels, zijn er nog rare woorden of kromme dingen in de talen bij elkaar vergeleken. Als ik wil uitleggen aan een Engelsman hoe je het woordje ‘hoor’ uitspreekt is dat makkelijk ‘whore’ klinkt exact hetzelfde! Maar er zijn ook echt normale Hollandse woorden, die in het Engels totaal iets anders betekenen. Daar kwam ik wel achter toen ik in Canada was.

Zoals wij het tweepersoonsbed bijvoorbeeld ook ‘ledikant’ noemen, maar wat klinkt voor een Engelstalige als lady cunt, moet erg verwarrend zijn. Die zullen wel denken dat wij veel vieze dingen zeggen! Vooral omdat er veel Hollanders weer niet weten wat dat dan bij hen betekent. Of, en dat heb ik echt meegemaakt en het was hilarisch, een gesprek tussen een Engelse kennelhouder van West Highland White terriers, ik had er toen eentje, Charley, en een Nederlander en ze hadden het over het ‘fokken’ van gezonde exemplaren.

Maar in het Engels is dat to breed, hier dus fokken, en dat klinkt weer als fucken, en een breeder wordt dan een fucker, omdat fokker zo wordt uitgesproken dus, maar dat verschil kent die Engelsman natuurlijk niet. En die Hollander maar spreken over yes, because the fokker needs to find out about the puppies and the fokker this and the fokker that. En die Engelsman, die net deed of hij alles logisch vond en begreep, moet zich afgevraagd hebben waarom die man in hemelsnaam zo ontzettend aan het schelden was. Ik stond een stukje verder mezelf haast een flauwte te lachen. Ik kon niet meer! Ik was toen niet van plan om het allemaal uit te gaan leggen, maar ik kon de verwarring van de Engelsman totaal begrijpen. Maar voor mij was het hilarisch!

Vooral John valt het op, dat er eigenlijk veel woorden hetzelfde zijn, of op elkaar lijken en dat is ook zo. Lelies die lillies zijn, wat scheelt het? Weinig! En zo heb je in alle talen overeenkomsten. Ik versta sowieso veel talen, al spreek ik ze dan niet of niet goed genoeg. Ik versta veel in het Spaans en Italiaan, Frans zeker en spreek ik ook een heel klein beetje. Europese talen zeg maar. Al trek ik de grens bij de Slavische talen, zoals Pools en Russisch. Dat kan ik gewoon echt niet volgen. Het valt me ook op, zeker door Agnieszka ons Poolse buurvrouwtje, dat het voor Polen erg moeilijk is om Nederlands te leren. Ook voor Poolse mensen die in de apotheek komen, die spreken vaak alleen maar een klein beetje Engels. Dat lijkt me lastig hoor!

Slavische talen, njet! Ook de Aziatische talen, vind ik niet te doen. Alleen het Maleis ligt me wel, en ik heb geen idee waarom. Toch vind ik dat niet zo ver van mijn bed, als bijvoorbeeld Koreaans. Hoe sommige dingen worden uitgesproken, dat zou ik mijn mond niet uit krijgen. Al gruwt John al van het woordje ‘prachtig’, dat voor hem weer klanken bevat, die ze in het Engels gewoon nooit gebruiken. Ik heb hem ook verteld dat in de oorlogstijd, vaak een wachtwoord bijvoorbeeld Scheveningen was, omdat een Duitser dat gewoon nooit kan zeggen. Die zegt dan Shjeveingen, die kennen die harde G klank niet zoals in het Nederlands veel voorkomt. Maar toch, in heel veel talen zitten overeenkomsten. Al zijn er natuurlijk uitzonderingen, die hou je altijd. Die moeten natuurlijk die regel bevestigen!